Dzień Kultury Ulicznej

Dni Kultury Ulicznej - skrzyżowanie sztuk na ulicy to festiwal wykorzystujący przestrzeń miejską Tarnowskich Gór do interdyscyplinarnej prezentacji różnych rodzajów sztuk opierające się na edukacji oraz aktywizacji wszystkich grup społecznych. Wszystko złączone wspólnym mianownikiem kultury ulicznej oraz wykorzystania "miejskości" przestrzeni publicznej.

Edycja V w 2014 została zorganizowana przez Góry Kultury, poprzednie edycje przez Tarnogórską Fundację Kultury i Sztuki

 

 

 

Instalacja STRACH

Po raz pierwszy w historii TCK zorganizowano absolutną przemianę galerii. Na trzy tygodnie jej przestrzeń  została całkowicie zaciemniona. To co na co dzień jest jasnym, przestronnym miejscem - zamieniono w kompletnie odciętą od światła przestrzeń. Czarne ściany, podłoga i sufit to początek.

To dało  pole do pokazania czym jest strach oraz jak działają ludzkie zmysły poddane próbie. Przez kompletne ciemności zwiedzających prowadzić będą interakcje wnętrza - które będzie reagowało na niemal każdy ruch. Należy wspomnieć, że każdy widz wchodzi sam i mamy coś co zdecydowanie będzie zapadało w pamięć, a przy okazji przybliży naturę strachu.


Organizatorzy: Stowarzyszenie Góry Kultury oraz Tarnogórskie Centrum Kultury

Wystawę można zwiedzać do 14 lutego, pon-czw od 18 do 20, pt-nd - 18 do 21 wstęp wolny
http://strach.latay.pl/
https://www.facebook.com/strach.tck/?fref=ts

Spacery (opisy)

Wybierz:

PAŁACE:

1. Pałac w Rybnej

2. Pałac w Brynku

3. Pałac w Nakle Ślaskim

 

KAMIENNICE:

1. Tarnogórskie Centrum Kultury, ul. Sobieskiego 7

2. Urząd Miejski, ul. Sienkiewicza 2 (dawna siedziba Starostwa)

3. Willa Leschnitzera (Moellera), ul. Sienkiewicza 1

4. Willa Leschnitzera , ul. Sienkiewicza 3

5. Przedszkole nr 5, ul. Sienkiewicza 5

6. Dom Streckera, ul. Sienkiewicza 4

7. Centrum Kształcenia Ustawicznego, ul. Sienkiewicza 6

8. Młodzieżowy Dom Kultury, ul. Sienkiewicza 8

9. Dworzec kolejowy, Częstochowska 21

Dawna ul. Piłsudskiego (mapa)

10. Budynek Poczty Polskiej, ul. Piłsudskiego 12

11. Kamienica przy ul. Piłsudskiego 10

12. Budynek I LO im. S. Staszica, ul. Piłsudskiego 1

13. Nieistniejąca kamienica na rogu Krakowskiej i Piłsudskiego

14. Kamienica przy ul.Piastowskiej 17

15. Kamienica przy ul. Bytomskiej 1

Dawna ul. Krakowska (mapa)

16. Kamienica przy ul. Krakowskiej 16

17. Kamienica przy ul. Krakowskiej 12

18. Kamienica przy ul. Krakowskiej 3

19. Kamienica przy ul. Krakowskiej 11

20. Kamienica przy ul. Krakowskiej 10

21. Kamienica przy ul. Krakowskiej 21

22. Kamienica przy Bondkowskiego 1

23. Kamienica przy ul. Zamkowej 6

24.  Brama Krakowska

25. Bytomska 2

26. Bytomska 1 

27. Bytomska 4 

28.Bytomska 6 

29. Bytomska 8, 10, 11

30. Bytomska 12, 15 

31. Bytomska 17 

32. Galgenberg 

33. Karola Miarki/Legionów

34. Legionów 35 

35. Legionów 21

36. Zamkowa 7

37. Zamkowa 12

38. Zamkowa 6

 

PAŁACE:

 

1. Pałac w Rybnej, (Powstańców Warszawskich 83, 42-680 Tarnowskie Góry)

Pierwsi właściciele, rycerska rodzina Blachów, panowała tutaj aż do roku 1726, po czym sprzedano majątek Janowi Kotulińskiemu. Kolejnymi dziedzicami Rybnej stali się w połowie XVIII stulecia Warkocze. Osadę zamieszkiwało wtedy 107 ludzi, istniały tu 3 młyny, a także jeden folwark. Wieś wciąż podlegała parafii w Starych Tarnowicach, gdzie też około połowy XVIII w. utworzono szkołę przy plebani; uczęszczały tam i dzieci rybnieńskich chłopów.


W 1829 r. dwór wraz z całym majątkiem przejął ród Chrząszczewskich, po nich z kolei do pałacu wprowadzili się w 1856 von Koschützcy. Skupiona wokół posiadłości wieś w dalszym ciągu rozrastała się. W 1885 r. liczyła 951, a w 1910 aż 1301 mieszkańców. Oprócz pańskiego folwarku oraz huty „Fryderyka” ludność znajdowała także zatrudnienie w dających topniki hutnicze łomach wapnia i dolomitu, a także w cegielni.
Zabytek rybnieński stanowi odblask typowo barokowego założenia entre cour et jardin (pomiędzy dziedzińcem a ogrodem). Tendencje klasycyzmu przejawiają się w spokojnych formach i harmonii budowli. Efektem mariażu obu stylów jest urokliwy dwór wiejski, posiadający grację i elegancką prostotę, czym wyróżnia się spośród okolicznych majątków.
Obiekt wzniesiony został na planie prostokąta o stosunku boków 2:1. Posiada zwartą, symetryczną bryłę z nieznacznym ryzalitem na krótszej osi, nakrytą dachem mansardowym. Przed czoło dworu lekko występuje ryzalit o zaokrąglonych narożach. Na jego osi umieszczono główne wejście, poprzedzone dwustopniowym podestem. Portal tworzą dwa pilastry podtrzymujące łuk koszowy ze zwornikiem ozdobionym rozetką. Zachowały się oryginalne drewniane drzwi. Oba ich skrzydła, przedzielone listwą w formie skręconej kolumienki, w górnej części przeszklone, ze stalową kratą, w dolnej partii ozdobione są płaskorzeźbionymi płycinami. Klamkę dekoruje głowa lwa.
Podobnie jak wiele tego typu budowli z XVIII i XIX wieku, pałac ma układ dwutraktowy z wąskim korytarzem rozdzielającym ciągi pomieszczeń Nie zachowało się niestety oryginalne wyposażenie wnętrz. Obecne zrekonstruowane zostało jednak z dbałością o zestrojenie z architekturą obiektu. Ściany pokrywa tapeta o roślinnych wzorach, imitująca obicie z tkaniny. Drzwi wewnętrzne sal reprezentacyjnych posiadają wydatne nadproża. Odpowiednio dobrane zostały żyrandole i kinkiety

W roku 1829 po śmierci Antoniny Warkoczowej pałac odziedziczyła rodzina Chrząszczewskich, a po krótkim okresie, w roku 1856 pałac przeszedł na własność rodziny von Koschützkich (Kosickich), która poddała go niewielkiej przebudowie. Rodzina Kosickich władała Pałacem aż do roku 1922, w którym sprzedała to majątek i wyjechała do Niemiec.
W 2. połowie XIX wieku nowi panowie pałacu, nieco go przebudowali. Dodali modny wówczas ganek z balkonem. Wnętrza zostały zmienione w obowiązującym wtedy stylu historyzmu, np. neorenesansowa stolarka, obramienia okien, itd.
W latach trzydziestych XX wieku w pałacu znalazł siedzibę Związek Strzelecki. W czasie II wojny światowej pałac przeszedł w ręce rodu Donnersmarcków z Brynka, gdzie przechowywali swoje dokumenty. Po roku 1945 w pałacu znajdowały się mieszkania komunalne. Długotrwała eksploatacja doprowadziła budynek do całkowitej dewastacji. W latach 1974 – 1980 Zakłady Mechaniczne „Zamet” ze Strzybnicy przy współudziale Pracowni Konserwacji Zabytków z Krakowa odbudowały pałac zgodnie z pierwowzorem.

 

2. Pałac w Brynku, (Brynek Park 4, 42-690 Tworóg)

Źródła historyczne po raz pierwszy wspominają o osadzie w XVI wieku. Później należała ona do dziedziców Tworoga, m.in. z rodu de Verdugo, Colonnów i Gastheimbów.


Jednym z właścicieli ziemskich od 1814 roku był „Justizrat” (radca sądowy) Friedrich Hetzko. W 1823 roku sprzedał swoje dobra Bernhardowi Rosenthal, który przybył tutaj z okolic Wrocławia. W księgach archiwalnych zapisano że był on „der Rittergutsbesitzer und Landesälteste” (właściciel dóbr rycerskich i starszy ziemski). Rosenthalowie wznieśli w Brynku w 1829 roku pierwszy pałac. Zaprojektowano go w stylu klasycystycznym. W drugiej połowie XIX wieku gmach przebudowywał Otto von Rosenthal w oparciu o plany architekta, Karla Johanna Lüdeckego. Do pałacu dostawiono wówczas dwa skrzydła i dwie wieże. W 1889 roku zmarł ostatni dziedzic Brynka, Hugo von Rosenthal, pozostawiając małoletnią córkę. Zarząd nad majątkiem przejęli opiekunowie prawni. Wtedy nabyciem pałacu zainteresowała się jedna z najbogatszych rodzin niemieckich – Henckel von Donnersmarck. W 1904 roku dobra skupiające pałac w Brynku oraz folwark z polami i lasami w Brynku, Połomii, Hanusku nabył hrabia Hugo II Henckel von Donnersmarck z linii siemianowickiej. Pałac zdawał się nie spełniać oczekiwań hrabiego, gdyż po rozebraniu do fundamentów na jego miejscu wzniesiono nowy. Plany przygotował architekt z Wrocławia, Karl Grosser. Obiekt zbudowano w ciągu jednego, 1905 roku, chociaż prace wykończeniowe trwały do 1908. Pałac zyskał oblicze eklektyczne, z przewagą elementów barokowych. Inwestycja pochłonęła ogromną sumę ponad 3 milionów ówczesnych marek (dziś tę sumę należałoby pomnożyć najpewniej przez 100).


Pałac w Brynku to budowla dwupiętrowa, nakryta dachem mansardowym z lukarnami, realizująca barokowe zasady "między dziedzińcem a ogrodem'" poprzez kształt przypominający podkowę oraz taras na tyłach zamku. Od strony południowej do korpusu pałacu przylegają symetrycznie dwie wieże, nakryte charakterystycznymi, cebulastymi chełmami, pokrytymi dachówką. Na osi głównej znajduje sie portyk z podjazdem, otoczony dwiema smukłymi latarniami. Wysoko nad wejściem znajduje się piękny herb Donnersmarcków oraz cztery figury przedstawiające: rolnika, hutnika, myśliwego, rybaka We wnętrzu pałacu niewiele pozostało z pierwotnego wyposażeni. Na uwagę zasługuje klatka schodowa wykładana marmurem, sala balowa, detale architektoniczne: kominki, płaskorzeźby.


Do pałacu przylega kaplica (początkowo św. Huberta, obecnie pw. św. Franciszka z Asyżu) należąca do parafii w Tworogu. Prowadzi do niej oszklony korytarz, zdobiony pierwotnie witrażami. Kaplica zawiera ciekawe polichromie, natomiast wejscie zdobi płaskorzeżba z Matką Przenajświętszą z Dzieciątkiem. Pałac otacza 45 hektarowy park.


W sąsiedztwie pałacu odnajdziemy rozległy park krajobrazowy z ogrodem botanicznym. W pobliżu są także inne zabudowania, jak np. okrągła wieża wodna z budynkiem bramnym, stajnia, wozownia, maneż, budynki mieszkalne - wszystkie wzniesione z cegły klinkierowej. W pałacu znajduje się obecnie internat Zespołu Szkół Leśnych i Ekologicznych im. Stanisława Morawskiego.

 

 

3. Pałac w Nakle Ślaskim,  (ul. Parkowa 1, 42-620 Nakło Śląskie)

Historię pałacu w Nakle Śląskim można podzielić na trzy etapy. Przez pierwsze dziewięćdziesiąt lat służył jako siedziba rodowi Henckel von Donnersmarck, przez następne sześćdziesiąt pełnił funkcję szkoły rolniczej, aby w 2006 r. przekształcić się w placówkę kulturalną.
Pałac Donnersmarcków jest budowlą stosunkowo młodą, gdyż liczy nieco ponad 150 lat, jednak samo Nakło Śląskie znane jest z dokumentów już od wieku XIV. Według źródeł historycznych siedzibę w postaci ziemnego gródka stożkowego z wieżą mieli tu średniowieczni rycerze, m.in. Franko z Nakła, Zbrosław „de Nakle”, Krzysztof, Jan Nakielski oraz Szczepan. Murowany zamek rycerski istniał tu prawdopodobnie w XVI w.


W rękach rodu Henckel von Donnersmarck dobra nakielskie znalazły się pod koniec XVII w. W XIX w. panem ziemi nakielskiej był hrabia Hugon I (1811 – 1890) z Siemianowic, kuzyn księcia Guido ze Świerklańca. To właśnie Hugo I, jeden z najbogatszych magnatów przemysłowych Śląska, wzniósł pałac w Nakle Śląskim, którym zarządzał aż do śmierci w 1890 r. Nikt wtedy nie przypuszczał, że z losami tego rodu budowla będzie związana jedynie przez 90 lat. Początkowo miała służyć Donnersmarckom jako rezydencja letnia (główną siedzibę Hugona I stanowił pałac w Wolfsbergu w Karyntii), ale jego potomkowie osiedli tu na stałe.


Powiada się, że Hugo I zbudował pałac dla swej drugiej żony, Laury von Kaszonyi, której herb, wraz z herbem Donnersmarcków, zdobił front pałacu (zachowały się w stanie szczątkowym). Ale pałac ukończono w 1858 r., gdy minął zaledwie rok od śmierci pierwszej małżonki hrabiego, także Laury, pochodzącej z rodu von Hardenberg (małżeństwo to doczekało się czterech synów i córki), jest zatem bardzo prawdopodobne, że jest to tylko romantyczna legenda.


Nieznane są nazwiska projektantów pałacu, ale pewne przesłanki wskazują na to, że byli nimi wiedeńscy architekci Johann Romano von Ringe i August Schwendenwein von Lanauberg. Sugerują to podobieństwa stylu do przebudowanego zamku Hugona I w Wolfsbergu – obydwa projekty nawiązują do maniery angielskich Tudorów. Pod względem architektonicznym oryginalny, neogotycki pałac w Nakle Śląskim stanowi więc wyjątek wśród licznych rezydencji śląskiej magnaterii. W 1890 r., czyli po śmierci Hugona I, nieco go przebudowano, m.in. podwyższono wieżę.


Do 1905 r. właścicielką dóbr nakielskich była wdowa po Hugonie, wspomniana Laura (zmarła bezpotomnie). Po jej śmierci pasierbowie postanowili sprzedać należące do niej posiadłości, z wyjątkiem pałacu w Nakle, który obrał za swą siedzibę najstarszy syn Hugona, Łazarz IV (1835 – 1914), założyciel nakielskiej linii Henckel von Donnersmarck. Łazarzowi IV Nakło Śląskie zawdzięcza kościół parafialny, a jego żonie Marii – prowadzony przez siostry Boromeuszki Dom Sierot (obecnie Dom Pomocy Społecznej). Dziedzic nakielskiej fortuny Donnersmarcków dobrze zapisał się w pamięci miejscowej ludności tym, że aby zdobyć fundusze na budowę dla nich domów z ogródkami, sprzedał część swej ziemi w pobliskiej Rojcy. Na zdjęciu: Hugo II, Łazarz IV i Artur von Donnersmarck, synowie Hugona I.

 

 KAMIENNICE:

1. Tarnogórskie Centrum Kultury, ul. Sobieskiego 7

 

W pierwszym nieistniejącym już budynku z 1858 roku, mieściła się Loża Masońska „Silberfels” (Srebrna Skała). Obiekt posiadał arkadowe wejście, półkoliście zamknięte port-fenetre oraz salę, która mogła pomieścić ponad sto osób. W 1903r. lożę przeniesiono do Bytomia, a budynek odstąpiono władzom miasta by służył bezpłatnie celom humanitarnym. Po nowym urządzeniu 13 lutego 1904r. został jako Dom Ludowy poświęcony i oddany do użytku w celach działań kulturalnych. W okresie II wojny światowej mieścił się w gmachu Teatr Miejski. W tym tez czasie tarnogórski malarz Józef Machwitz namalował w holu głównym fresk „Apollo i Muzy”. Po wojnie jego dzieło zamalowano z powodu „zbyt skąpego ubrania Muz”.Na przełomie lat 60/70 XX wieku budynek rozebrano by w 1973 roku postawić postmodernistyczną siedzibę Domu Kultury Kolejarz, obecnie Tarnogórskie Centrum Kultury.


2. Urząd Miejski, ul. Sienkiewicza 2 (dawna siedziba Starostwa)

Powiat tarnogórski powstał w 1873 roku. Cztery lata później (1877r.) została ukończona siedziba starostwa według projektu architekta Heintzego. Neorenesansowy budynek z cegły klinkierowej powstał na planie litery L. Ściany budowli zdobią gzymsy, a fasadę wieńczy balustrada z kamiennym orłem pośrodku. Nad wejściem znajduje się taras wsparty na słupach.
Od południowej strony siedziby starostwa początkowo znajdowały się kamienne schody prowadzące do zieleńca z fontanną utworzonego wokół budynku. Kamienny orzeł zdobiący budynek stał się w 1922 roku przedmiotem sporu. Powstańcy śląscy żądali usunięcia rzeźby jako państwa pruskiego. Jednak starosta polski uznał, że nie ma potrzeby go usuwać gdyż to zwyczajny ptak. W 2006 roku podczas pracy przy gmachu robotnicy znaleźli kamienny nagrobek z 1912 roku upamiętniający Yellowa ukochanego psa starostów von Schwerina i hrabiego Friedricha Wilhelma zu Limburg-Stirum. Nagrobek znajduje się obecnie w tarnogórskim muzeum. Budynek, który zawsze był własnością starostwa, przejęły w 1975 roku po likwidacji powiatów władze Tarnowskich Gór. Od tej pory, mimo pretensji odtworzonego w 1999 roku starostwa tarnogórskiego, w budynku znajduje się Urząd Miejski.




3. Willa Leschnitzera (Moellera), ul. Sienkiewicza 1

Willa Leschnitzera z 1874 roku, wzniesiona w stylu neobaroku francuskiego z piękna fasadą oraz mansadrowym dachem. Był to pierwszy duży budynek u zbiegu ulic Hugona (Sienkiewicza) i nieistniejącej ul. Starodworcowej, który powstał w miejscu starego, parterowego domu Simona Leschnitzera, właściciela tartaku. Projekt i budowę zlecono budowniczemu wrocławskiej gminy żydowskiej Louisowi Ehrlichowi. W 1891 roku willa wraz z tartakiem stały się własnością Łazarza Moellera, żyda z Miasteczka Śląskiego i właściciela tamtejszego tartaku, a następnie jego syna Maxa który zmarł w 1920 roku. Po jego śmierci tartak, rozciągający się pomiędzy obecnymi ulicami Sienkiewicza, Styczyńskiego i Piłsudskiego, został przekształcony w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, którą prowadziła wdowa po Moellerze Anna,  a pomagał jej jako kierownik i współwłaściciel Jakub Huppert. Anna Moeller zajmowała wówczas cały parter domu. Z powodu kryzysu na rynku drewna firma ponosiła coraz większe straty finansowe, rosły długi, również z powodu nadmiernego zaufania wdowy do współpracowników. Głównym wierzycielem firmy była Miejska Komunalna Kasa Oszczędności w Tarnowskich Górach, a zabezpieczeniem długów była hipoteka całej nieruchomości. W końcu firma ogłosiła upadłość i w 1933 roku miasto kupiło w przetargu cały majątek tartaku za kwotę, która nie przekroczyła sumy zadłużenia wobec Miejskiej Komunalnej Kasy Oszczędności, czyli około trzystu kilkudziesięciu złotych. Dom mansardowy wraz z przyległym ogrodem władze miasta wyceniły na 70 tysięcy złotych. isko 65-letnia Anna Moeller straciła majątek, ale tarnogórscy radni uchwalili, że wdowa może mieszkać w jednym pokoju swojego dotychczasowego mieszkania na parterze willi. W 1938 roku Anna Moeller przeprowadziła się do budynku przy ulicy Sienkiewicza 4, a cały parter willi zajął dowódca 3 Pułku Ułanów w Tarnowskich Górach płk. Czesław Chmielewski. Po II wojnie światowej znajdowały się tu mieszkania komunalne. Opustoszały budynek kupił w 2008 roku prywatny właściciel i przywrócił willi dawny blask.

 

4. Willa Leschnitzera, ul. Sienkiewicza 3

W 1876 roku Simon Leschnitzer wybudował dom, w którym mieściły się biura tartaku przy Hugostrasse 3 (Sienkiewicza). W 1905 roku dom przebudowano powiększając go o przybudówkę. Następnymi właścicielami byli Richard Linke, a następnie Moellerowie. W 1922 roku miasto odkupiło od Anny Moeller budynek wraz z działką od ul. Sienkiewicza do Dworcowej. W budynku swoje miejsce znalazła Ogólnomiejscowa Kasa Chorych dla miasta i powiatu. Mieściły się tu gabinety i biura kasy oraz mieszkanie dyrektora. W planach było utworzenie w piwnicach zakładu fizykoterapii i z gabinetami do elektrostymulacji i światłolecznictwa oraz hydroterapii. Planów tych nigdy nie zrealizowano. Przy budynku w chlewikach hodowano w tym czasie owce, których krwi używano przy wykonywaniu badań serologicznych pacjentów kasy. W 1929 roku zadecydowano o wybudowaniu na terenie działki od strony ul. Dworcowej nowego budynku Kasy Chorych z biurami administracji, gabinetami lekarskimi i zabiegowymi, laboratorium oraz mieszkaniem służbowym. Przy Sienkiewicza 3 cały budynek zajął ówczesny dyrektor Kasy Ślusarek. W 1939 roku obiekt został zakupiony przez naczelnego lekarza Kasy Chorych i działacza narodowego Bronisława Hagera. Dom należy obecnie do spadkobierców Hagera.



5. Przedszkole nr 5, ul. Sienkiewicza 5

Wczesnomodernistyczna willa wzniesiona  została w 1910 roku dla właściciela stolarni Karla Müllera.  Na fasadzie znajduje się trójkątny wykusz flankowany lizenami Na górze, pod spadzistym dachem widoczna jest umieszczona w ostrołukowym polu, wypukła rzeźba postaci siedzącego atlety z piłą na tle wici i liści irysa powiązana z zawodem właściciela. Obecnie od 1945 roku mieści się tu przedszkole.



 6. Dom Streckera, ul. Sienkiewicza 4

Neobarokowa kamienica została zaprojektowana i zbudowana w 1905 roku przez Hugona Streckera, który w niej zamieszkał. W murze budynku pełnego zdobień znajdują się przedstawienia narzędzi murarskich, które uważa się za symbole masońskie. Sam Strecker był członkiem loży i podobno miał w swoim mieszkaniu pokój dla spotkań masonerii.




7. Centrum Kształcenia Ustawicznego, ul. Sienkiewicza 6

Siedziba Centrum Kształcenia Ustawicznego popularnie nazywana Sorboną. Budynek z 1927 roku nawiązujący formą do pałacu został w 1927 roku. Początkowo w budynku mieściła się Prywatna Wyższa Szkoła Męska i Żeńska z językiem wykładowym niemieckim. Po II wojnie światowej w budynku ulokowano szkołę zawodową.



8. Młodzieżowy Dom Kultury, ul. Sienkiewicza 8

Dawny ewangelicki dom parafialny zbudowany w latach 1889-1890. Przed 1945 roku w budynku odbywało się religijne kształcenie młodzieży.  Miał tu również swoje miejsce tu zakład opieki, a po rozbudowie w 1901 roku dom starców. Obecnie w budynku mieści się młodzieżowy dom kultury oraz poradnia psychologiczno – pedagogiczna.



9. Dworzec kolejowy, Częstochowska 21

Gdy dawny budynek dworcowy przestał wystarczać dla potrzeb wzmagającego się z roku na rok ruchu pociągowego podjęto decyzję o wybudowaniu nowego dworca. Dwukondygnacyjny budynek na planie prostokąta z obszerną halą autorstwa Roberta Hönscha (twórcy kamienic na wrocławskim rynku) wzniesiony został w neorenesansowym stylu z elementami historyzmu w 1888 roku. W rondach w drugiej kondygnacji fasady umieszczono herby Wrocławia, Tarnowskich Gór oraz Królestwa Prus (obecnie w jego miejscu jest herb Polski). W 1960 roku dokonano zupełnej przebudowy wnętrza umieszczając tam naścienne mozaiki.



 

DAWNA ul. PIŁSUDSKIEGO



10. Budynek Poczty Polskiej, ul. Piłsudskiego 12

Gmach poczty to jeden z największych budynków użyteczności publicznej w mieście. Budowę rozpoczęto w 1908 roku. Prace budowlane, wykonywane pod kierunkiem architekta Kleinfelda, pochłonęły 180 tysiące marek. Potężny, dwukondygnacyjny budynek w stylu neobaroku z elementami secesyjnymi, oddany został do użytku w listopadzie 1909 roku. Wnętrze poczty zdobiły niegdyś herby Tarnowskich gór i innych górno- i dolnośląskich miast, m.in.: Bytomia, Chorzowa, Katowic, Gliwic i Wrocławia. Dziś z dawnego wystroju pozostały jedynie drobne elementy secesyjnej okładziny z zielonych kafli. Oprócz głównej hali na parterze znajdowały się jeszcze pokoje listonoszów, biuro inspektora poczty, kancelaria, sortownia i inne pomieszczenia. Na pierwszym piętrze zlokalizowano mieszkanie służbowe dyrektora oraz centralę telefoniczną i telegraficzną. Za budynkiem natomiast znajdował się ogród będący integralna częścią kompleksu.




11. Kamienica przy ul. Piłsudskiego 10

Kamienica powstała na obszarze, na którym w końcu XIX wieku działał tartak J. Pinkusa W ostatnich latach XIX wieku jego właścicielami byli Lazarus Böhm i Mayer Goldmann. Rozwój miasta spowodował, że teren ten postanowiono rozparcelować z przeznaczeniem na budynki mieszkalne. Środkową działkę – obecnie Marsz. Józefa Piłsudskiego 10 – kupił Heinrich Pisczek. Nie zachowała się dokumentacja budowlana tej kamienicy, ale pocztówki i plany miejskie świadczą, że powstała ona najpóźniej w 1905 roku, prawdopodobnie nawet wcześniej – w 1904 roku. Kamienica została wybudowana w stylu secesji belgijskiej i francuskiej. W tym miejscu na parterze budynku znajdowała się dawna kawiarnia „Kaiserkrone”, a później „Silesia”.  



12. Budynek I LO im. S. Staszica, ul. Piłsudskiego 1

Plany utworzenia w Tarnowskich Górach szkoły realnej narodziły się już w latach czterdziestych XIX wieku, jednak dopiero w 1869 roku, głównie dzięki staraniom Guido Henckel von Donnersmarck i burmistrza Heinricha Engela, udało się zgromadzić na jej powstanie około 400 tysięcy marek. 11 maja 1869 roku Rada Miejska Tarnowskich Gór zadecydowała o budowie szkoły realnej, powierzając równocześnie, wykonanie planów szkoły budowniczemu Heinrichowi Herzogowi. Monumentalny neorenesansowy budynek szkoły górujący nad ówczesną zabudową z 1872 roku to współcześnie Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica. Pierwotnie mieściło się tu niemieckie gimnazjum realne, a po przejściu w ręce polskie budynek również pełnił role szkoły średniej. Elewacja szkoły bogata jest w liczne elementy ozdobne w stylu greckim. Trójkondygnacyjna fasada z wyższym ryzalitem podzielona jest regularnie gzymsami i pilastrami. W trzeciej kondygnacji nad zakończonymi półkoliście oknami występują tympanony. Na szczycie budynek został zwieńczony attyką.  W szkole od 1920 roku uczył rysunku malarz Adolf Mund, twórca pejzażów miast górnośląskich.